O pasado luns, Catalunya viviu un peche patronal, anunciado como folga da maior parte dos cines de Catalunya. A razón proviña, dun proxecto de lei que o  Goberno catalán aprobou recentemente que, na súa última versión, endureceu de xeito notable as exixencias de dobraxe ao catalán anunciadas ata a data. Se o anteproxecto establecía a obriga de doblar ao catalán a mètade das copias dos filmes que se estreen en máis de 15 pantallas, o novo texto especifica que esta excepción das 16 copias se aplicará só aos filmes europeos. É dicir, as películas estadounidenses, as máis taquilleiras e comerciais, terán que doblarse todas, desde a primeira copia. Tamén as chinas ou iraníes terán esta obriga, porén como lembrou o conseller de cultura, Joan Manel Tresserras, a maior parte desta filmografía xa se emite en versión subtitulada polo que o impacto será menor. Os filmes en castellano ou en catalá están exentos de calquera obriga.

As majors, cuxos representantes amagaron a finais de decembro con estrear en Catalunya, con menos copias, para eludir así a obriga da dobraxe, tacharon, -como non se esperaba doutro xeito- de inxusta, á nova lei.

Se trata non tanto dun tema económico como dunha cuestión de principios xa que temen que si ceden en Catalunya se vexan obrigados despois a ter que dobrar as películas a outros idiomas minoritarios en España ou noutros países europeos.

Precisamente neste punto, Tresserras sinalou que a lei ten o obxectivo de ser pioneiro e abrir unha punta de lanza para romper co monopolio das grandes distribuidoras que podería sentar precedente noutras comunidades. Para elo, ademáis do tema lingüístico, a lei tamén prevé multas no caso de que as distribuidoras obriguen aos exhibidores a comprar lotes de películas como condición para cederlles os grandes taquillazos.

O proxecto de lei, introduce tamén unha obriga para os DVD que se distribúan en Catalunya, (algo que xa sucede en moitos deles) para que se inclúa unha versión en lengua catalana no menú de idiomas.

O obxectivo, insistiu Tresserras, “non é perxudicar a un sector que xa ten unha grave crise, senón, axudar con un cambio total de modelo”. Promocionar a versión orixinal subtitulada, garantir o “dereito do usuario” a elexir o idioma no que quere ver o filme e salvagardar a diversidade cultural co apoio á distribución de filmografías minoritarias ao través da creación dunha rede concertada de salas de cine son, consonte o conseller de cultura do Govern catalán, os principais eixos sector audiovisual catalán.

Dentro das teorias do caos, do que creo que o sistema económico se comporta como tal, hai un concepto chamado efecto volvoreta, polo cal unha pequena variación inicial, pode provocar unha revolución non prevista.

Tal como insiste o conseller Tresserras, o efecto pretendido de mudar un modelo, significa grandes cambios en toda España. En Galicia, por exemplo, prevendo estas, e outras cousas que se cheiran, desde que constrúen a cidade da “cultura” en Santiago de Compostela, vimos, como apunta Julián Hernández  en “Uno de los mejores“, dun extensa vida cultural, que non precisamos dela, nin siquera na TVG.  Por iso ademáis, a Xunta de Galicia non ten nada que dicir, reprender ou imitar.

Semella pois que o cine en España esta en crise, uns din que polo pirateo, outros apuntan ás presións das sociedades de xestión, porén poucos falan da política de prezos, dos impostos -a subida do IVE por exemplo-, nin dos contidos que se proxectan.

Estou dacordo co exhibidor do cine Alexandra, o cal  cree que,  o cine de autor e de calidade non vai morrer. Concordo, que si aínda hai espectadores dunha determinada  idade no cine, é precisamente  por eses contidos de cineclube, no que se respecta ao espectador, con filmes subtítulados en versión orixinal, horarios puntuais, sen comida e berros arredor, no que selle forma, con follas de sala e ciclos temáticos, e sobre todo, porque tantos os prezos, (Porque non todo o mundo ten o mesmo poder adquisitivo) como os contidos, procuran un obxectivo cinematográfico, por enriba dos parámetros ecónomicos da industria.

O malo de todo isto, é que a Administración, que debería xogar de árbitro entre o interese xeral e a industria, semella decantarse por esta última, dando por boa a política do diñeiro antes que os dereitos recollidos na propia Constitución, de acceso e promoción da cultura.

Mentras todo isto pasa, sempre haberá, xente da propia industria, que propoña que sexa a propia Administración a que exerza de empresaria, para así pagar, non só as subvencións -como Administración- senón tamén os dereitos de explotación -como exhibidora-; porque senón non se entende, o que pide o director da infumable película “Os mortos van apresa“, que agora é presidente de “CREA”, un ente galego de directores de cine, que reclama á Administración unha rede de cines nos pobos para proxectar cine en Galego. Mal lembra ou descoñece a Cesáreo González, que nos anos 40 do século pasado espallará toda unha rede de cines, polas vilas e aldeas de Galiza, e que esmoreceu polos mesmos motivos que o cine se perde nas cidades. A propia industria, mata na súa voracidade económica as posibilidades de crecimento. O exemplo recente da hecatombe do ladrillo debería servir de exemplo, e anotar que moitos complexos montados ao alicerce dos grandes centros comerciais desaparecerán,  asulagados entre grandes títulos do cine americano, pola mesma razón que hoxe hai moitas edificacións e bairros enteiros co cartel de venda ou aluguer.

Talvez, habería que mirar o método de funcionamento dos cineclubes que no seu día inventou Jean Louis Delluc, porque superan as dificultades citadas, e por enriba resisten neste panorama furacando, porque doutro xeito, o único que se pode conquerir coa  proposta dos directores galegos, é unha chea de salas baleiras -coincide ademáis dita proposta coa que dixo a patronal en Catalunya antes do peche patronal do pasado 1 de febreiro- . En realidade, polo efecto dunha volvoreta, que agora esta en Catalunya, todo anda a moverse e agardo que en Galicia, se imite algo de dignidade co noso idioma, do que non imos moi vastos en canto a cantidade, e si do outro.

Fora do discurso  habitual estes días, sobre Haití (pobreza, violencia, miseria, terremoto…) deteño, a ollada sobre o cine deste fermoso país caribeño e a súa industria.

Os dous principais realizadores haitianos son Arnol Antonin e Raoul Peck, ex ministro de cultura de Haiti.

Antonin realizou o primeiro longametraxe do país, o documental “Haití, o camiño da liberdade”, no ano 1975 e a súa liña de traballo, baséase no documental de denuncia e o cine de ficción con forte contido social; que se reflicte en títulos como  ” Duvalier Condenado” (1975) ou “Ten a SIDA o Presidente?” (2006), unha ficción que trata o tema da SIDA na sociedade haitiana e que ten como único actor profesional a Jimmy Jean-Louis, o haitiano da serie “Héroes“, sendo o resto amateurs.

Peck, en tanto, adicouse principalmente ao documental desde unha perspectiva de crítica social e ao modelo económico imperante no seu país, -onde aplicouse ao pe da letra a idea do libre mercado, cun Estado impotente que só pode mirar o que acontece; lembrade a imaxe do helipcótero dos marines aterrando na residencia oficial- Nesta liña, o documental “Profit & Nothing But! Or Impolite Thoughts on the Class Struggle ” ( Beneficio e nada máis!  Pensamentos descorteses sobre a loita de clases ) narra por medio dunha serie de personaxes, unha crítica ao capitalismo e que conta coa participación do recoñecido sociólogo Immanuel Wallerstein.

Sen embargo, o filme máis coñecido é Lumumba, do ano 2000; unha ficción histórica que amosa o auxe e caida do primeiro Presidente do Congo belga; Patrice Lumumba.

Abundan despois traballos en formato video,  con historias sinxelas, e como  é previsible, cun reducido mercado, ancorado nos datos  do ano pasado, Haiti,  apenas tiña 10 millóns de habitantes, cun índice per cápita de 1317 dólares. Dez producciones que rivalizan con Cuba (no número), e na maioría en formato video ou DVD, grazas sobre todo ao abaratamento das cámaras dixitais.

En España cun índice  35116 dólares per cápita, escoítase demasiadas veces,  a cantinela da piratería, imaxinade neste contexto global do mercado de prezos dos contidos multimedia, -que non de salarios-  como pode estar o asunto da industria. (para que logo se queixe a SGAE)

Javier Corcuera -o documentalista peruano-  contabame nunha ocasión, como era a industria no seu País de 4500 dólares de per cápita; ” …existe  a  posibilidade de atopar nun par de cuadras (mazás) do centro, a varios vendedores con amplios  catálogos, e novidades de Hollywood, e non só iso, é posible ademáis, ver películas orientais, europeas… por apenas 1 ou 2 dólares, e o que non teñan…, se esmerarán en conquerilo” -Falaba dos polvos azuis, como unha especie de centro comercial, que en realidade era unha sucesión de “top manta” ao estilo que tamén se pode ver en China, Rusia, e supoño que tamén… en Haiti.

En Haiti a maioría dos vellos cines que rodeaban o Campo de Marte (O centro de Porto príncipe) están abandonados,e con estética do pasado, con nomes tan fantásticos como cine Rex, Paramount ou Capitol. Tan só funcionaba con regularidade, o cine Imperial, que pechou en setembro do ano pasado, trala re-apertura do cine Triomphe (antigo Rex). (A día de hoxe -sen proxeccións- aparenta,  aínda en pé.  Ver foto google map)

Máis información de  filmes de Haiti, aqui (En inglés),  aqui (en castelán) / Información xeral sobre Haiti, aqui. (En castelán)